21 Mayıs 1864: Çerkes Halkının Bitmeyen Acısı

Tarihin en büyük insanlık trajedilerinden biri olarak kabul edilen 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün üzerinden 162 yıl geçti. Kafkasya’dan koparılan yüz binlerce Çerkes, sürgün yollarında hayatını kaybederken, geride silinmeyen bir hafıza ve kuşaktan kuşağa aktarılan büyük bir acı bıraktı.

Yayınlanma Tarihi : 21 Mayıs 2026, 11:25

21 Mayıs 1864: Çerkes Halkının Bitmeyen Acısı

Bugün 21 Mayıs… Çerkes halkı için yalnızca bir tarih değil, aynı zamanda hafızalara kazınmış büyük bir yıkımın yıldönümü. 1864 yılında Çarlık Rusyası’nın Kafkasya’daki yayılmacı politikaları sonucunda yüz binlerce Çerkes, anayurtlarından zorla çıkarılarak Osmanlı topraklarına sürgün edildi. Tarihe “Büyük Çerkes Sürgünü” olarak geçen bu olay, aradan geçen 162 yıla rağmen unutulmadı.

Yaklaşık üç asır süren Kafkas-Rus savaşlarının ardından 21 Mayıs 1864 tarihinde Çerkes direnişi sona erdi. Ancak savaşın bitmesi, Çerkes halkı için huzurun başlangıcı olmadı. Binlerce insan Karadeniz kıyılarında günlerce gemi bekledi, açlık, hastalık ve ağır yaşam koşulları nedeniyle sürgün yollarında yaşamını yitirdi. Tarihçiler, yüz binlerce Çerkes’in bu süreçte hayatını kaybettiğini ifade ediyor. ([DergiPark][1])

Sürgün edilen Çerkesler; Anadolu başta olmak üzere Balkanlar, Orta Doğu ve farklı coğrafyalara dağıtıldı. Türkiye ise bugün dünyanın en büyük Çerkes nüfuslarından birine ev sahipliği yapıyor. Anadolu’nun birçok kentinde olduğu gibi Yozgat’ta da Çerkes kültürü yaşamaya devam ediyor. Geleneksel düğünlerden halk oyunlarına, mutfak kültüründen dil çalışmalarına kadar pek çok alanda kültürel miras yaşatılmaya çalışılıyor.

Her yıl 21 Mayıs’ta dünyanın farklı noktalarında anma programları düzenlenirken, sürgünde hayatını kaybedenler dualarla anılıyor. Çerkes dernekleri ve sivil toplum kuruluşları, yaşananların uluslararası alanda daha fazla tanınması ve gelecek kuşaklara aktarılması için çeşitli etkinlikler gerçekleştiriyor.

Uzmanlara göre 21 Mayıs sadece Çerkes halkının değil, insanlık tarihinin ortak hafızasında yer alması gereken acı bir dönüm noktası. Akademik çalışmalarda da sürgünün yalnızca bir göç hareketi değil, kitlesel bir zorunlu yer değiştirme ve büyük bir insani felaket olduğu vurgulanıyor. ([DergiPark][1])

Aradan geçen uzun yıllara rağmen Karadeniz’in hırçın dalgalarında kaybolan hayatların, anayurtlarından koparılan insanların ve dağılan ailelerin hikâyeleri hafızalardaki yerini koruyor. 21 Mayıs, bugün hâlâ Çerkes halkının “kara günü” olarak anılmaya devam ediyor.

EDİTÖR : YOZGAT KENTHABER